Milli İstihbarat Akademisi (MİA) Başkan Yardımcısı Dr. Hakkı Uygur, İran ile ABD arasında yürütülen müzakerelere temkinli yaklaşılması gerektiğini belirterek, görüşmelerin somut bir çözümden ziyade tarafların zaman kazanma ve kamuoyuna mesaj verme amacı taşıdığını söyledi.
Ankara’da düzenlenen “Türkiye-Afrika Stratejik Diyaloğu” programı kapsamında AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Uygur, İran-ABD geriliminin görünenden daha canlı olduğunu vurguladı. Daha önce Umman’da yapılan görüşmelerin ardından Haziran 2025’te 12 Gün Savaşı’nın patlak verdiğini hatırlatan Uygur, diplomasi ile askeri gerilimin eş zamanlı ilerleyebildiğine dikkat çekti.
“Görüşmeler olumlu geçti” şeklindeki açıklamalara ihtiyatla yaklaşılması gerektiğini ifade eden Uygur, iki tarafın da bir yandan müzakere yürütürken diğer yandan askeri tehdit dilini sürdürdüğünü söyledi. Uygur, “Ben bu görüşmeleri, tarafların zaman kazanma ve kendi kamuoylarına oynama hamleleri olarak değerlendiriyorum. Kısa vadede çok somut sonuçlar çıkmasını beklemiyorum” dedi.
Askeri Hareketlilik Dikkat Çekiyor
ABD donanmasının bölgedeki sevkiyatı, İsrail ve ABD askeri yetkilileri arasındaki yoğun temaslar ile Güney Kıbrıs’a konuşlandırılan İngiliz F-35’lerine dikkat çeken Uygur, tüm bu gelişmelerin gerilimin henüz sona ermediğini gösterdiğini belirtti. “Tarafların eli hâlâ tetikte. Sorunun çözüldüğünü söylemek için erken” değerlendirmesinde bulundu.
İran’ın Taviz Alanı Sınırlı
Dr. Uygur, müzakere sürecinde İran’ın verebileceği tavizlerin sınırlı olduğunu, buna karşın ABD Başkanı Donald Trump’ın taleplerinin oldukça geniş olduğunu ifade etti. Sıfır uranyum zenginleştirme karşılığında yaptırımların ne ölçüde kaldırılacağının belirsizliğini koruduğunu vurgulayan Uygur, 2015’te imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı’nın (KOEP) da benzer sorunlar nedeniyle istenen sonucu vermediğini hatırlattı.
Trump’ın daha sonra anlaşmadan çekilmesinin, İran açısından ciddi bir güvensizlik yarattığını söyleyen Uygur, “İran, tüm talepleri yerine getirse bile somut kazanımlar elde edemeyebileceğini biliyor. Bu nedenle süreci ağırdan alıyor” dedi.
“Anlaşma Olsa Bile İsrail Devreye Girebilir”
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın müzakerelerde konuların adım adım ele alınması yönündeki tavsiyesinin dikkate alındığını belirten Uygur, Umman’daki son görüşmelerin yalnızca nükleer başlıkla sınırlı kaldığını aktardı.
Öte yandan İsrail faktörüne de dikkat çeken Uygur, ABD ile İran arasında bir uzlaşma sağlansa bile İsrail’in bu duruma karşı çıkabileceğini vurguladı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ABD ziyareti sırasında İran konusunun gündemin ilk sıralarında yer almasının beklendiğini belirten Uygur, “İran ve ABD ‘anlaştık’ dese bile, 12 Gün Savaşı’nda olduğu gibi İsrail inisiyatif alarak İran’a yönelik saldırılarda bulunabilir” ifadelerini kullandı.